NGỘ ĐỌC THỰC PHẨM: NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG VÀ CÁCH SƠ CỨU

1. Ngộ độc thực phẩm là gì?

Ngộ độc thực phẩm, còn gọi là bệnh do thực phẩm, là tình trạng xảy ra khi bạn ăn hoặc uống phải thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm các tác nhân gây bệnh. Các tác nhân này có thể là vi sinh vật (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng) hoặc các chất độc hại (độc tố tự nhiên, hóa chất).

2. Các nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

• Vi khuẩn: Salmonella (thường có trong trứng sống, thịt gia cầm), E. coli (thường có trong thịt bò xay chưa nấu chín, rau sống), Campylobacter (thường có trong thịt gia cầm chưa nấu chín), Listeria (thường có trong thịt nguội, pho mát mềm), Staphylococcus aureus (do độc tố từ vi khuẩn phát triển trong thực phẩm để ở nhiệt độ phòng), Clostridium botulinum (thường có trong thực phẩm đóng hộp không đúng cách).
• Virus: Norovirus (lây lan dễ dàng qua thực phẩm và bề mặt bị ô nhiễm), Rotavirus, Hepatitis A (lây truyền qua thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm).
• Ký sinh trùng: Giardia (thường có trong nước bị ô nhiễm), Cryptosporidium, Toxoplasma gondii (thường có trong thịt chưa nấu chín).
• Độc tố tự nhiên: Độc tố từ một số loại nấm độc, hải sản (ví dụ: độc tố ciguatera trong cá biển, độc tố từ tảo biển gây ngộ độc sò).
• Hóa chất: Thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, các chất tẩy rửa (do vô tình lẫn vào thực phẩm).

3. Triệu chứng thường gặp của ngộ độc thực phẩm

Các triệu chứng của ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện sau vài giờ, vài ngày hoặc thậm chí vài tuần sau khi ăn phải thực phẩm bị ô nhiễm. Triệu chứng và mức độ nghiêm trọng có thể khác nhau tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh và lượng thực phẩm bị nhiễm. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Buồn nôn.
• Nôn mửa.
• Tiêu chảy (có thể kèm theo máu).
• Đau bụng và co thắt.
• Sốt.
• Đau đầu.
• Đau cơ.
• Chóng mặt.

Trong trường hợp nghiêm trọng, ngộ độc thực phẩm có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng, suy nhược, các vấn đề về thần kinh (ví dụ: yếu cơ, khó thở) và thậm chí tử vong.

4. Cách sơ cứu khi bị ngộ độc thực phẩm

Khi nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm, bạn cần thực hiện các bước sơ cứu sau:

• Ngừng ăn hoặc uống ngay lập tức bất kỳ thực phẩm hoặc đồ uống nào bạn nghi ngờ là nguyên nhân gây ngộ độc.
• Uống nhiều nước để tránh mất nước. Sử dụng dung dịch oresol (ORS) theo hướng dẫn để bù nước và điện giải là tốt nhất. Nếu không có ORS, hãy uống nước lọc, nước ép trái cây pha loãng hoặc nước cháo loãng.
• Nghỉ ngơi đầy đủ.
• Theo dõi các triệu chứng và ghi lại thời gian xuất hiện, loại triệu chứng và mức độ nghiêm trọng.
• Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, trừ khi có chỉ định của bác sĩ. Trong một số trường hợp, việc ngăn chặn tiêu chảy có thể giữ lại các tác nhân gây bệnh trong cơ thể lâu hơn.
• Tìm kiếm sự trợ giúp y tế ngay lập tức nếu có các triệu chứng nghiêm trọng như:
  • Sốt cao (trên 38.5°C).
  • Tiêu chảy ra máu.
  • Mất nước nghiêm trọng (tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, chóng mặt, hoa mắt).
  • Đau bụng dữ dội.
  • Các triệu chứng thần kinh (khó thở, yếu cơ, nhìn mờ).
  • Ngộ độc ở trẻ em, người già, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch suy yếu.

5. Cách phòng ngừa ngộ độc hiệu quả

Phòng ngừa luôn tốt hơn chữa bệnh. Dưới đây là những biện pháp hiệu quả để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm:

• Thực hiện "4 sạch":
  • Sạch tay: Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây trước khi chế biến thức ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chạm vào động vật hoặc chất thải của chúng.
  • Sạch dụng cụ: Rửa sạch thớt, dao, bát đĩa và các dụng cụ nhà bếp khác bằng nước nóng và xà phòng sau mỗi lần sử dụng.
  • Sạch thực phẩm: Rửa kỹ rau củ quả dưới vòi nước chảy. Thịt và hải sản cần được rửa sạch trước khi chế biến.
  • Sạch nơi chế biến: Giữ khu vực bếp và các bề mặt chế biến thực phẩm sạch sẽ.
• Nấu chín kỹ thức ăn: Đặc biệt là thịt, thịt gia cầm, trứng và hải sản. Sử dụng nhiệt kế thực phẩm để đảm bảo nhiệt độ bên trong đạt mức an toàn.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách:
  • Làm lạnh nhanh chóng các thực phẩm dễ hỏng (thịt, sữa, trứng, đồ ăn đã nấu chín) trong vòng 2 giờ sau khi mua hoặc chế biến.
  • Không để thực phẩm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ.
  • Bảo quản thực phẩm sống và chín riêng biệt để tránh lây nhiễm chéo. Sử dụng thớt và dao riêng cho thịt sống và rau củ.
  • Kiểm tra hạn sử dụng của thực phẩm trước khi dùng.
  • Không ăn thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, mốc hỏng hoặc có mùi vị lạ.

• Sử dụng nguồn nước sạch để uống và chế biến thực phẩm.
• Rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh, thay tã cho trẻ hoặc tiếp xúc với động vật.

Ngộ độc thực phẩm là một vấn đề sức khỏe thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa được bằng cách tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm. Việc nhận biết sớm các triệu chứng và thực hiện sơ cứu kịp thời có thể giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Hãy luôn là người tiêu dùng thông thái và đảm bảo an toàn cho bữa ăn của bạn và gia đình.

Bạn đang lo lắng về sức khỏe đường tiêu hóa? Hãy gạt bỏ mọi âu lo tại Phòng nội soi tiêu hóa bệnh viện Thiên Đức.Chúng tôi không chỉ cung cấp dịch vụ nội soi với trang thiết bị hiện đại bậc nhất và đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, thời gian thực hiện nhanh chóng mà còn kiến tạo một hành trình trải nghiệm y tế nhẹ nhàng, thoải mái và an toàn tuyệt đối. Tại Thiên Đức, sự an tâm của bạn là ưu tiên hàng đầu. Hãy để chúng tôi đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe tiêu hóa một cách toàn diện và tin cậy.