SỎI AMIDAN – NGUYÊN NHÂN GÂY HÔI MIỆNG DAI DẲNG VÀ CÁCH LOẠI BỎ

1. SỎI AMIDAN HÌNH THÀNH NHƯ THẾ NÀO?

Amidan là hai tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng. Bề mặt của amidan không hề nhẵn nhụi mà có cấu trúc sinh lý gồm rất nhiều khe, hốc sâu luồn lách vào bên trong (gọi là các hốc amidan).

Khi chúng ta nhai nuốt, một lượng nhỏ mảnh vụn thức ăn, kết hợp với các tế bào chết từ niêm mạc họng, biểu mô bong tróc và các tế bào bạch cầu sẽ bị bẫy lại, lắng đọng bên trong các hốc này. Tại đây, vi khuẩn kỵ khí sẽ tấn công, phân hủy các chất hữu cơ, giải phóng ra các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi tạo nên mùi hôi cực kỳ đậm đặc. Theo thời gian, sự lắng đọng thêm của các muối khoáng (chủ yếu là canxi) sẽ làm xơ cứng các khối bã đậu này, biến chúng thành những viên sỏi amidan thực thụ.

2. TRIỆU CHỨNG NHẬN DIỆN SỎI AMIDAN VÀ GIẢI PHÁP XỬ TRÍ

2.1. Mức độ nhẹ (sỏi nhỏ, nằm nông):

• Triệu chứng lâm sàng điển hình:Hôi miệng dai dẳng dù vệ sinh kỹ. Thỉnh thoảng khạc ra hạt màu trắng/vàng nhạt, kích thước như hạt gạo, bóp ra có mùi hôi thối. Có cảm giác vướng nghẹn ở họng như hóc xương cá nhẹ.
• Xử trí tại nhà an toàn:Súc họng sâu bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn. Dùng máy tăm nước áp lực nhẹ hoặc tăm bông ẩm gạt nhẹ (nếu sỏi đã lộ rõ ngoài bề mặt).

2.2. Mức độ trung bình đến nặng:

• Triệu chứng lâm sàng điển hình: Sỏi kích thước lớn chèn ép gây nuốt đau, đau lan lên tai. Amidan sưng nề, đỏ đỏ. Viêm amidan hốc mủ cấp tính tái phát nhiều lần hằng năm.
• Can thiệp tại cơ sở y tế: Bác sĩ dùng dụng cụ chuyên dụng gắp sỏi, nạo hốc amidan. Rạch mở rộng hốc amidan bằng sóng radio/laser để giải thoát sỏi sâu. Chỉ định cắt amidan bằng công nghệ Coblator/Plasma nếu sỏi gây biến chứng viêm mạn tính dai dẳng.

3. LƯU Ý QUAN TRỌNG

• Nhiều người dùng ngón tay với móng tay sắc nhọn, dùng tăm tre, thậm chí dùng ghim giấy để chọc ngoáy vào amidan nhằm cạy viên sỏi ra.
• Đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm. Amidan là tổ chức có hệ thống mạch máu nuôi dưỡng vô cùng phong phú, niêm mạc bao phủ lại rất mỏng manh. Việc chọc ngoáy thô bạo sẽ gây rách niêm mạc, dẫn đến chảy máu ồ ạt khó cầm. Nguy hiểm hơn, vi khuẩn từ dụng cụ bẩn sẽ xâm nhập sâu vào mô amidan, biến một tình trạng sỏi sinh lý lành tính thành một ổ áp-xe quanh amidan nhiễm trùng nghiêm trọng, bắt buộc phải nhập viện cấp cứu.
• Nếu sỏi nằm sâu, tuyệt đối không tự cạy. Biện pháp cơ học tự nhiên tốt nhất là súc họng ngửa cổ (phát ra tiếng "khò khò") với nước muối ấm sau mỗi bữa ăn. Áp lực dòng nước khi súc họng sâu sẽ tự động đẩy các viên sỏi nhỏ, nông ra ngoài một cách an toàn nhất.

4. CÁCH PHÒNG NGỪA SỎI AMIDAN TÁI PHÁT

Bản chất cấu trúc hốc amidan là vĩnh viễn, vì vậy sau khi bạn loại bỏ sỏi, chúng vẫn có khả năng hình thành lại. Để cắt đứt chuỗi sinh lý này, bạn cần thực hiện:

• Vệ sinh răng miệng toàn diện:Đánh răng, dùng chỉ nha khoa và đặc biệt phải cạo lưỡi vì lưỡi là nơi trú ngụ của vi khuẩn kỵ khí gây sỏi.
• Uống đủ nước:Nước giúp rửa trôi liên tục các mảnh vụn thức ăn trong khoang họng, tránh để chúng lắng đọng vào hốc amidan.

Sỏi amidan không phải là một bệnh lý ác tính nguy hiểm, nhưng nó là nguồn cơn hủy hoại sự tự tin trong giao tiếp của bạn. Hãy từ bỏ thói quen tự chọc ngoáy tai hại, duy trì thói quen súc họng đúng cách và tìm đến bác sĩ Tai Mũi Họng để được thăm khám, xử lý dứt điểm khi sỏi gây đau vướng kéo dài.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa tham khảo. Khi có tình trạng hôi miệng kéo dài kèm theo đau họng, sốt hoặc nuốt khó, người bệnh nên đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa nội soi họng và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp.