BỆNH CELIAC: TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ CHẾ ĐỘ ĂN KHÔNG GLUTEN CHUẨN Y KHOA

1. CƠ CHẾ GÂY BỆNH – TẠI SAO GLUTEN LẠI NGUY HIỂM?

Ruột non được bao phủ bởi hàng triệu lông mao (villi) giúp hấp thụ chất dinh dưỡng. Ở người mắc bệnh Celiac, sự có mặt của Gluten kích hoạt phản ứng miễn dịch làm phẳng các lông mao này.

Hậu quả là cơ thể không thể hấp thụ được Vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất thiết yếu, dẫn đến suy dinh dưỡng nghiêm trọng dù người bệnh vẫn ăn uống bình thường.

2. TRIỆU CHỨNG NHẬN BIẾT CELIAC

Triệu chứng của bệnh Celiac rất đa dạng và có thể khác nhau giữa trẻ em và người lớn:

2.1. Triệu chứng ở hệ tiêu hóa:

• Tiêu chảy mạn tính hoặc táo bón.
• Phân có mùi hôi, phân mỡ (do không hấp thụ được chất béo).
• Đầy hơi, chướng bụng và đau bụng thường xuyên.
• Buồn nôn và nôn.

2.2. Triệu chứng ngoài tiêu hóa (thường bị bỏ qua):

• Thiếu máu: Thường là thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi: Do cơ thể thiếu hụt năng lượng và dưỡng chất.
• Vấn đề về xương khớp: Loãng xương hoặc đau khớp.
• Viêm da dạng herpes: Các nốt mụn nước ngứa trên khuỷu tay, đầu gối hoặc mông.
• Ở trẻ em: Chậm phát triển chiều cao, dậy thì muộn, răng bị hỏng men.

3. PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN CHUẨN Y KHOA

Tuyệt đối không nên tự ý thực hiện chế độ ăn kiêng Gluten trước khi đi khám, vì điều này có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm. Các bước chẩn đoán tại bệnh viện bao gồm:

• Xét nghiệm huyết thanh:Kiểm tra các kháng thể trong máu (đặc biệt là kháng thể tTG-IgA). Nếu nồng độ này cao, khả năng cao bạn mắc bệnh Celiac.
• Nội soi ruột non và sinh thiết:Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ ở ruột non để quan sát mức độ tổn thương của các lông mao dưới kính hiển vi. Đây là “tiêu chuẩn vàng” để chẩn đoán.
• Xét nghiệm di truyền:Kiểm tra các gen HLA-DQ2 và HLA-DQ8 để xác định nguy cơ mắc bệnh.

4. CHẾ ĐỘ ĂN “GLUTEN-FREE” – ĐÂY LÀ CÁCH DUY NHẤT

Hiện nay chưa có thuốc điều trị dứt điểm bệnh Celiac. Cách duy nhất để phục hồi niêm mạc ruột và ngăn ngừa biến chứng là thực hiện chế độ ăn không chứa Gluten (Gluten-free diet) suốt đời.

4.1. Thực phẩm cần tránh tuyệt đối:

• Các loại bánh mì, bánh ngọt, mì sợi làm từ lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen.
• Bia và một số loại đồ uống có cồn chưng cất từ ngũ cốc chứa Gluten.
• Các loại nước sốt, thực phẩm chế biến sẵn có sử dụng bột mì làm chất làm đặc.

4.2. Thực phẩm an toàn tự nhiên:

• Các loại thịt tươi, cá, trứng, sữa (không pha trộn).
• Trái cây và rau quả tươi.
• Các loại hạt: Gạo, ngô (bắp), đậu nành, khoai tây, hạt kê, yến mạch (loại có nhãn xác nhận không nhiễm chéo Gluten).

Bệnh Celiac nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể dẫn đến ung thư ruột non hoặc các bệnh tự miễn khác. Việc tuân thủ chế độ ăn không Gluten không chỉ là một xu hướng, mà là mệnh lệnh sống còn đối với người bệnh. Hãy bắt đầu từ việc đọc kỹ nhãn thực phẩm trước khi sử dụng.

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo. Để có chẩn đoán chính xác, vui lòng đến Thiên Đức để thăm khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.