CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG KIỂM SOÁT ĐƯỜNG HUYẾT HIỆU QUẢ CHO BỆNH NHÂN TIỂU ĐƯỜNG

1. Nguyên tắc cân bằng dinh dưỡng trong kiểm soát đường huyết

Mục tiêu của chế độ ăn là giữ mức đường huyết ổn định, cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất.

• Kiểm soát tổng lượng carbohydrate (crab):
  • Carb là nguồn cung cấp năng lượng chính nhưng cũng là chất ảnh hưởng trực tiếp nhất đến đường huyết.
  • Nguyên tắc: Tập trung vào Carb phức hợp (chỉ số GI thấp) và phân bổ đều lượng Carb trong các bữa ăn chính và phụ.
• Tăng cường chất xơ:  Chất xơ (có trong rau xanh, đậu, ngũ cốc nguyên hạt) giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, nhờ đó ổn định đường huyết sau ăn.
• Lựa chọn chất béo tốt:
  • Ưu tiên chất béo không bão hòa đơn và đa (như Omega-3) có trong cá béo, quả bơ, các loại hạt.
  • Hạn chế: Chất béo bão hòa (mỡ động vật, bơ) và chất béo chuyển hóa (trans fat) vì chúng làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, một biến chứng phổ biến của tiểu đường.

• Đảm bảo đạm (protenin) hợp lý:
  • Protein giúp duy trì cơ bắp và tạo cảm giác no lâu.
  • Nên chọn nguồn đạm ít béo: Thịt trắng (ức gà), cá, đậu nành, trứng.

2. Lựa chọn thực phẩm dựa trên chỉ số đường huyết (GI)

Chỉ số GI (Glycemic Index) là thang đo tốc độ thực phẩm làm tăng đường huyết. Người bệnh tiểu đường nên ưu tiên thực phẩm có GI thấp (< 55).

2.1. Ngũ cốc và tinh bột:

• Nên ăn: Yến mạch nguyên hạt, gạo lứt, khoai lang, bánh mì nguyên cám.
• Hạn chế: Gạo trắng, bánh mì trắng, bún, phở, xôi, miến.

2.2. Trái cây:

• Nên ăn: Táo, lê, cam, bưởi, quả mọng (dâu, việt quất).
• Hạn chế: Sầu riêng, mít, chuối chín kỹ, dưa hấu, nước ép trái cây.

2.3. Rau củ:

• Nên ăn: Rau lá xanh (cải bó xôi, rau muống), cà rốt, cà chua, bông cải.
• Hạn chế: Khoai tây (nghiền), bí đỏ (ăn với lượng lớn).

2.4. Đạm và chất béo:

• Nên ăn: Cá béo (cá hồi), thịt gia cầm bỏ da, đậu phụ, quả bơ, dầu ô liu.
• Hạn chế: Thịt mỡ, da động vật, đồ ăn nhanh, thức ăn chiên rán.

3. 5 Nguyên tắc quan trọng trong chế độ ăn uống

• Chia nhỏ bữa ăn: Chia thành 5 - 6 bữa nhỏ/ngày (3 bữa chính và 2 - 3 bữa phụ) giúp đường huyết không tăng quá cao sau bữa ăn và không hạ quá thấp giữa các bữa.
• Ăn đúng giờ: Ăn uống điều độ, tránh bỏ bữa, đặc biệt là khi đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin.
• Tăng rau xanh trước: Bắt đầu bữa ăn bằng rau xanh giúp tạo cảm giác no, cung cấp chất xơ và làm chậm quá trình tiêu hóa Carb.
• Hạn chế đường tinh luyện: Loại bỏ nước ngọt, bánh kẹo, kem, sữa có đường. Sử dụng chất tạo ngọt thay thế (nếu cần) theo lời khuyên của chuyên gia.
• Kiểm soát khẩu phần: Luôn đo lường và ước tính khẩu phần ăn, không ăn quá no. Học cách sử dụng phương pháp đĩa ăn lành mạnh (1/2 đĩa là rau xanh, 1/4 là đạm, 1/4 là tinh bột).

Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho lời khuyên và chẩn đoán y tế chuyên nghiệp. Vui lòng liên hệ với Bác sĩ chuyên khoa của Bệnh viện ĐKQT Thiên Đức để được tư vấn cụ thể.