VIÊM TAI GIỮA CẤP TÍNH Ở TRẺ EM – DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ
Trẻ nhỏ chưa biết nói thường không thể tự kêu đau tai, do đó cha mẹ cần đặc biệt nhạy bén để nhận biết bệnh qua các biểu hiện hành vi và triệu chứng toàn thân:
1.1. Ở trẻ chưa biết nói (dưới 2 tuổi):
- Quấy khóc dữ dội về đêm: Khi nằm ngửa, áp lực trong hòm tai tăng lên khiến cơn đau tai trở nên trầm trọng hơn, làm trẻ khóc thét, khó ngủ.
- Hành vi đặc hiệu: Trẻ có xu hướng lấy tay dụi tai, giật tai hoặc cào vào tai bị đau. Trẻ thường lắc đầu liên tục.
- Rối loạn tiêu hóa: Do hệ thần kinh thực vật của tai giữa và hệ tiêu hóa có mối liên quan, trẻ bị viêm tai giữa rất dễ bị nôn trớ tự nhiên hoặc đi ngoài phân lỏng.
- Bỏ bú, chán ăn: Động tác nuốt và mút làm thay đổi áp lực trong tai giữa, kích thích cơn đau nhói khiến trẻ sợ bú.
1.2. Ở trẻ lớn (trên 2 tuổi):
- Kêu đau tai: Trẻ có thể tự mô tả cảm giác đau nhói, đau sâu bên trong tai, đôi khi lan ra sau tai hoặc xuống góc hàm.
- Giảm thính lực tạm thời: Trẻ phản xạ chậm với âm thanh, thường đòi vặn tivi to hơn hoặc lơ đãng khi nghe gọi.
1.3. Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm: Trẻ sốt cao liên tục (39 độ C – 40 độ C), co giật, hoặc có dịch mủ đặc, màu vàng chanh hoặc xanh, mùi hôi chảy ra từ ống tai. Đây là dấu hiệu màng nhĩ đã bị áp lực mủ làm thủng.
2. PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ CHUẨN Y KHOA
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và Bộ Y tế, phác đồ điều trị viêm tai giữa cấp tính phụ thuộc nghiêm ngặt vào độ tuổi của trẻ và mức độ nghiêm trọng của bệnh nhằm hạn chế tối đa việc lạm dụng kháng sinh:
2.1. Trẻ dưới 6 tháng tuổi:
- Tình trạng lâm sàng: Tất cả các trường hợp (Dù nhẹ hay nặng).
- Hướng xử trí: Bắt buộc dùng kháng sinh ngay từ đầu.
2.2. Trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi:
- Tình trạng lâm sàng: Viêm tai giữa nặng (Sốt cao, đau tai nhiều) hoặc viêm cả 2 bên.
- Hướng xử trí: Dùng kháng sinh điều trị (Thời gian thông thường từ 10 ngày).
2.3. Trẻ trên 2 tuổi:
- Tình trạng lâm sàng: Triệu chứng nhẹ, viêm 1 bên, không chảy mủ.
- Hướng xử trí: Theo dõi sát từ 48 - 72 giờ. Chỉ dùng giảm đau. Nếu không đỡ mới dùng kháng sinh.
2.4. Mọi lứa tuổi:
- Tình trạng lâm sàng: Theo dõi sát từ 48 - 72 giờ. Chỉ dùng giảm đau. Nếu không đỡ mới dùng kháng sinh.
- Hướng xử trí: Phối hợp thuốc và trích rạch màng nhĩ dẫn lưu mủ chủ động (do bác sĩ thực hiện).
3. CÁC NHÓM THUỐC CỐT LÕI TRONG PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA
Một phác đồ điều trị viêm tai giữa cấp toàn diện luôn bao gồm:
- Kháng sinh đường toàn thân: Nhóm Beta-lactam (Amoxicillin liều cao 80 - 90 mg/kg/ngày hoặc Amoxicillin-Clavulanate) là lựa chọn ưu tiên hàng đầu để tiêu diệt các vi khuẩn phổ biến. Trường hợp dị ứng sẽ thay thế bằng Cephalosporin thế hệ 2, 3 hoặc Macrolid.
- Thuốc kiểm soát triệu chứng: Sử dụng Paracetamol (liều 10 – 15 mg/kg/lần, cách mỗi 4 - 6 tiếng) hoặc Ibuprofen để giảm đau và hạ sốt cho trẻ.
- Thuốc điều trị mũi họng đi kèm: Đây là bước cực kỳ quan trọng. Cần dùng thuốc co mạch mũi (theo đúng lứa tuổi), xịt rửa mũi bằng nước muối sinh lý ấm để làm thông thoáng vòi nhĩ, giúp dịch tai giữa tự dẫn lưu xuống họng.
Viêm tai giữa cấp tính ở trẻ em hoàn toàn có thể chữa khỏi hoàn toàn mà không để lại di chứng nếu được phát hiện đúng giai đoạn và điều trị theo đúng phác đồ khoa học. Hãy là những bậc cha mẹ thông thái, đưa con đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay khi có các dấu hiệu nghi ngờ đầu tiên.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa tham khảo. Phác đồ điều trị chi tiết và liều lượng thuốc phải do bác sĩ chuyên khoa chỉ định trực tiếp dựa trên kết quả nội soi tai của từng bé.