CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG DÀNH CHO NGƯỜI BỊ VIÊM HỌNG CẤP
Dưới góc độ sinh lý học và dinh dưỡng điều trị, thực đơn cho người bệnh cần đảm bảo cấu trúc kiềng ba chân sau:
- Mềm, lỏng, dễ nuốt: Thực phẩm cần được băm nhỏ, ninh nhừ hoặc xay nhuyễn để trượt qua thành họng một cách êm ái, không gây rách hay trầy xước lớp niêm mạc đang sung huyết.
- Nhiệt độ ấm vừa phải hoặc mát nhẹ: Tránh tuyệt đối thức ăn quá nóng (gây giãn mạch, tăng phù nề, tăng cảm giác đau) hoặc thức ăn quá lạnh (gây co mạch đột ngột, giảm thực bào, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển).
- Hàm lượng Vitamin (đặc biệt là Vitamin C và A) cao: Vitamin C kích thích sản sinh tế bào lympho và tăng cường đại thực bào; Vitamin A giúp bảo vệ và tái tạo tính toàn vẹn của lớp biểu mô niêm mạc đường hô hấp.
2. THỰC ĐƠN DINH DƯỠNG KHUYẾN NGHỊ
2.1. Nhóm tinh bột và món chính:
- Thực phẩm nên dùng (mềm, giàu vitamin): Cháo thịt băm nấu hành tía tô (nhiệt độ ấm). Súp gà nấm, súp bí đỏ kem tươi. Miến, bún, phở cắt nhỏ, nấu nhừ.
- Thực phẩm tuyệt đối kiêng: Cơm cháy, bánh mì giòn, đồ chiên rán xù. Thức ăn muối chua (dưa muối, cà muối).
- Lý do: Đồ cứng, giòn gây ma sát cơ học trực tiếp làm tổn thương nốt viêm. Đồ quá chua chứa axit oxalic gây xót, bỏng rát niêm mạc họng.
2.2. Nhóm rau củ và trái cây:
- Thực phẩm nên dùng (mềm, giàu vitamin): Rau mồng tơi, rau đay, rau đay nấu canh mướp (giàu chất nhầy tự nhiên). Sinh tố bơ, đu đủ, chuối, xoài chín. Nước ép cà rốt, dưa hấu.
- Thực phẩm tuyệt đối kiêng: Cam, chanh, bưởi ép nguyên chất đậm đặc. Trái cây nhiều nhựa, chát (bột, hồng xiêm).
- Lý do: Chất nhầy thực vật từ rau mồng tơi có tác dụng như một màng bọc sinh học làm dịu họng. Ngược lại, axit citric trong cam, chanh đậm đặc kích ứng mạnh vết thương, làm tăng cảm giác rát cổ.
2.3. Nhóm gia vị và đồ uống:
- Thực phẩm nên dùng: Mật ong nguyên chất (pha nước ấm). Gừng, tỏi (sử dụng lượng vừa phải làm gia vị nấu). Nước lọc ấm (uống rải rác từng ngụm nhỏ).
- Thực phẩm tuyệt đối kiêng: Ớt, tiêu, mù tạt. Rượu, bia, nước ngọt có ga, cà phê.
- Lý do: Mật ong chứa defensin-1 (một peptide kháng khuẩn tự nhiên). Gia vị cay nóng gây kích ứng kích thích phản xạ ho, làm rách nứt niêm mạc họng. Đồ có cồn và caffeine gây mất nước tại chỗ, làm khô họng.
3. LƯU Ý QUAN TRỌNG
Khi bị viêm họng cấp (đặc biệt là có sốt), cơ thể mất nước rất nhanh qua đường hô hấp và mồ hôi. Họng bị khô sẽ làm giảm lớp chất nhầy bảo vệ, khiến vi khuẩn bám dính dễ dàng hơn.
- Người bệnh cần uống từ 2 - 2.5 lít nước mỗi ngày.
- Cách uống đúng: Không uống một cốc lớn một lúc. Hãy để sẵn một bình nước ấm bên cạnh, cứ 10 - 15 phút lại uống 1 - 2 ngụm nhỏ. Việc này giữ cho niêm mạc họng luôn luôn được làm ẩm, hỗ trợ thảm lông chuyển quét dọn vi khuẩn ra ngoài.
Chế độ dinh dưỡng không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị trong trường hợp viêm họng cấp do nhiễm khuẩn, nhưng là một trong những yếu tố quan trọng quyết định tốc độ lành bệnh. Bằng cách ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, giàu vitamin và tuân thủ nguyên tắc uống nước đúng cách, bạn sẽ giảm nhẹ được 50% cảm giác đau đớn và rút ngắn thời gian điều trị một cách đáng kể.
Lưu ý: Bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức dinh dưỡng y khoa tham khảo. Nếu tình trạng viêm họng cấp đi kèm sốt cao trên 38.5 độ C kéo dài quá 3 ngày, ho ra máu hoặc nuốt nghẹn hoàn toàn, người bệnh cần đến ngay chuyên khoa Tai Mũi Họng để được bác sĩ nội soi và kê đơn thuốc phù hợp.