PHẪU THUẬT NỘI SOI RÁCH CHÓP XOAY VAI: GIẢI PHÁP CHO NGƯỜI ĐAU VAI MÃN TÍNH

1. CHÓP XOAY VAI LÀ GÌ VÀ TẠI SAO LẠI BỊ RÁCH? 

Chóp xoay vai là một nhóm gồm 4 cơ và gân bao bọc xung quanh khớp vai, giúp giữ cho chỏm xương cánh tay nằm cố định trong hốc khớp. Nhóm gân cơ này đóng vai trò quan trọng giúp bạn thực hiện các cử động giơ tay lên cao, xoay tay ra trước, ra sau hoặc sang hai bên.

Tình trạng rách chóp xoay vai xảy ra khi một hoặc nhiều gân trong nhóm này bị trầy xước, rách một phần hoặc rách đứt rời hoàn toàn khỏi vị trí bám vào xương.

Nguyên nhân phổ biến:

• Lão hóa tự nhiên: Khi tuổi tác tăng lên (thường gặp ở người trên 40 - 50 tuổi), lượng máu nuôi dưỡng gân giảm dần, gân trở nên thoái hóa, xơ yếu và rất dễ rách dù chỉ va chạm nhẹ.

• Vận động lặp đi lặp lại quá mức: Những người làm công việc thường xuyên phải giơ tay qua đầu (thợ sơn, thợ mộc) hoặc người chơi các môn thể thao sử dụng lực tay nhiều (cầu lông, tennis, bóng chuyền, bơi lội).

• Chấn thương đột ngột: Do ngã chống tay, tai nạn giao thông hoặc cố sức nâng một vật quá nặng.

2. TRIỆU CHỨNG NHẬN BIẾT RÁCH CHÓP XOAY VAI GÂY ĐAU MÃN TÍNH 

Rách chóp xoay vai không chỉ gây đau đơn thuần mà còn làm suy giảm chức năng vận động của cánh tay. Người bệnh thường gặp các dấu hiệu sau:

• Đau nhức dai dẳng ở vùng vai: Cơn đau thường âm ỉ, lan xuống mặt ngoài cánh tay.

• Đau tăng về đêm: Cơn đau trở nên tồi tệ hơn khi nằm nghiêng đè lên bên vai bị tổn thương, gây mất ngủ mạn tính.

• Yếu tay và khó giơ tay: Người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các động tác đơn giản như chải tóc, gãi lưng, mặc áo hoặc giơ tay lấy đồ vật trên cao.

• Tiếng lạo xạo trong khớp: Có cảm giác mắc kẹt hoặc nghe tiếng lục cục khi di chuyển khớp vai.

3. TẠI SAO PHẪU THUẬT NỘI SOI LÀ GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ TRONG ĐIỀU TRỊ RÁCH CHÓP XOAY VAY? 

Trước đây, khi bị rách gân chóp xoay, bác sĩ phải mổ mở với đường rạch dài, cắt qua các lớp cơ vai để tiếp cận tổn thương. Điều này gây mất nhiều máu, tổn thương mô lành xung quanh và người bệnh mất rất nhiều thời gian mới có thể phục hồi.

Ngày nay, phẫu thuật nội soi khớp vai đã thay thế hoàn toàn mổ mở trong hầu hết các trường hợp nhờ những ưu điểm vượt trội:

• Xâm lấn tối thiểu: Bác sĩ chỉ cần tạo 2 - 3 lỗ nhỏ (khoảng 0.5 - 1 cm) quanh khớp vai. Một lỗ để đưa ống soi gắn camera siêu nhỏ vào quan sát toàn bộ bên trong khớp, các lỗ còn lại để đưa dụng cụ chuyên dụng vào phẫu thuật.

• Quan sát chính xác: Camera nội soi phóng đại hình ảnh giúp bác sĩ nhìn rõ từng vệt rách, đánh giá chính xác chất lượng gân và các tổn thương kèm theo mà mắt thường khó thấy hết.

• Đính lại gân chắc chắn: Bác sĩ sử dụng các mỏ neo đặc biệt (neo tự tiêu hoặc mỏ neo sinh học) để khâu đính phần gân bị rách trở lại đúng vị trí bám trên xương.

• Ít đau, ít chảy máu, tính thẩm mỹ cao: Do không phải rạch cơ lớn nên người bệnh ít đau sau mổ, giảm tối đa nguy cơ nhiễm trùng và vết sẹo rất nhỏ.

• Phục hồi nhanh chóng: Thời gian nằm viện ngắn (thường chỉ 1 - 2 ngày), giúp người bệnh sớm bước vào giai đoạn tập phục hồi chức năng.

4. QUY TRÌNH ĐIỀU TRỊ VÀ PHỤC HỒI SAU PHẪU THUẬT NỘI SOI 

Để điều trị thành công một trường hợp rách chóp xoay vai, sự kết hợp giữa phẫu thuật chuẩn xác và phục hồi chức năng đúng cách là điều bắt buộc:

4.1. Bước 1: Thăm khám và chẩn đoán

Bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp/Chấn thương chỉnh hình sẽ khám lâm sàng, kiểm tra các bài test cơ vai và chỉ định chụp Cộng hưởng từ (MRI) khớp vai. MRI là phương pháp chẩn đoán hình ảnh chính xác nhất giúp xác định vị trí, mức độ rách gân (rách một phần hay rách toàn bộ).

4.2. Bước 2: Thực hiện phẫu thuật nội soi

Ca phẫu thuật diễn ra trong khoảng 60 - 90 phút dưới sự hỗ trợ của hệ thống máy nội soi hiện đại và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm.

4.3. Bước 3: Tập phục hồi chức năng (Cực kỳ quan trọng)

• 4 - 6 tuần đầu: Người bệnh được đeo đai cố định khớp vai để bảo vệ gân mới được khâu đính, giúp gân có thời gian liền xương chắc chắn. Trong giai đoạn này, người bệnh sẽ tập các bài tập thụ động nhẹ nhàng cho ngón tay, cổ tay và cẳng tay.

• Sau 6 tuần: Bắt đầu các bài tập chủ động để lấy lại biên độ vận động của khớp vai dưới sự hướng dẫn của bác sĩ/kỹ thuật viên phục hồi chức năng.

• Sau 3 - 6 tháng: Tập tăng cường sức mạnh cơ vai để quay trở lại sinh hoạt và lao động bình thường.

Đau vai mãn tính không phải là căn bệnh của tuổi già. Việc tự ý tiêm thuốc giảm đau/corticoid trực tiếp vào khớp vai tại các cơ sở không uy tín có thể làm gân bị thoái hóa nặng hơn, dễ đứt hoàn toàn và gây khó khăn cho việc phẫu thuật về sau.

Nếu bạn đang bị đau vai kéo dài trên 1 tháng, đau mất ngủ hoặc yếu tay khi vận động, hãy đến ngay bệnh viện có chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình để được thăm khám, chụp MRI và tư vấn giải pháp phẫu thuật nội soi kịp thời, tránh để gân bị co rút quá mức không thể khâu nối được.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức về bệnh lý ngoại khoa dùng tham khảo. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về tình trạng sức khoẻ, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xử trí kịp thời.