CHĂM SÓC SAU CẮT AMIDAN – ĂN GÌ? KIÊNG GÌ ĐỂ TRÁNH CHẢY MÁU?
Nguyên tắc cốt lõi của chế độ ăn hậu phẫu là: Lỏng - Mềm - Nguội - Nhạt. Thực đơn của người bệnh cần thay đổi tịnh tiến theo thời gian lành thương của hố mổ:
- Từ ngày 1 - ngày 3: Người bệnh chỉ nên ăn đồ lỏng và lạnh hoàn toàn để giúp co mạch, giảm đau và giảm sưng nề. Lựa chọn ưu tiên là: Sữa lạnh, kem (không hạt, không vị chua), cháo lỏng xay nhuyễn lọc hết cặn bã và để nguội hoàn toàn.
- Từ ngày 4 - ngày 7: Khi cảm giác đau họng giảm bớt, người bệnh có thể chuyển sang ăn cháo đặc hơn một chút, súp mặn (súp gà, súp khoai tây xay nhuyễn) hoặc bún, phở được cắt nhỏ vụn. Lưu ý, tất cả thức ăn vẫn phải đảm bảo tiêu chí nguội hoàn toàn.
- Từ ngày 8 - ngày 14: Đây là giai đoạn giả mạc bong ra, nguy cơ chảy máu rất cao. Người bệnh có thể ăn cơm nát, rau củ luộc mềm, thịt băm nhỏ hoặc đậu phụ.
2. NHỮNG LOẠI THỰC PHẨM NÊN ĂN VÀ BẮT BUỘC KIÊNG
2.1. Nhóm thực phẩm theo tính chất vật lý:
- Thực phẩm nên chọn: Đồ lỏng, mịn, xay nhuyễn, mềm như thạch, súp, cháo đặc, cơm nát.
- Thực phẩm bắt buộc kiêng: Đồ khô, cứng, giòn, có góc cạnh (bánh mì nướng, sườn sụn, đồ chiên rán, bánh đa).
- Lý do: Thức ăn thô ráp cọ xát trực tiếp vào hố mổ làm bong giả mạc sớm, gây xuất huyết cấp tính.
2.2. Nhóm thực phẩm theo nhiệt độ:
- Thực phẩm nên chọn: Đồ ăn nguội, mát, thức uống lạnh, kem sữa.
- Thực phẩm bắt buộc kiêng: Đồ ăn nóng hổi, súp vừa nhấc khỏi bếp, nước sôi.
- Lý do: Nhiệt độ cao làm giãn mạch máu tại hố mổ, kích thích phản ứng viêm và gây chảy máu.
2.3. Nhóm thực phẩm theo gia vị và hương vị:
- Thực phẩm nên chọn: Vị thanh nhạt, ít muối, không đường hóa học đậm đặc.
- Thực phẩm bắt buộc kiêng: Đồ chua, cay, nhiều tiêu, ớt, chanh, quất, giấm, thức ăn quá mặn.
- Lý do: Axit và chất cay gây kích ứng, loét và bỏng rát trực tiếp lên niêm mạc hố mổ chưa lành.
2.4. Thức uống:
- Thực phẩm nên chọn: Nước lọc nguội, sữa lạnh, nước ép trái cây không chua (dưa hấu, bơ).
- Thực phẩm bắt buộc kiêng: Nước có ga, cà phê, rượu, bia, nước cam, nước chanh.
- Lý do: Chất kích thích và cồn làm tăng huyết áp ngoại vi, dễ làm bục các điểm cầm máu hậu phẫu.
3. CHẾ ĐỘ SINH HOẠT PHÒNG NGỪA BIẾN CHỨNG CHẢY MÁU
Bên cạnh chuyện ăn uống, cách chăm sóc và vệ sinh răng miệng cũng quyết định lớn đến tiến trình hồi phục:
- Tuyệt đối không súc họng mạnh: Người bệnh chỉ nên ngậm nước lọc hoặc nước muối sinh lý ấm rồi ngửa cổ cho nước tiếp xúc nhẹ vùng họng, sau đó há miệng cho nước tự chảy ra, tuyệt đối không khạc nhổ, không súc họng tạo ra tiếng "ọc ọc". Hành động khạc nhổ mạnh tạo áp lực âm trong khoang miệng, dễ làm bung cục máu đông.
- Hạn chế nói lớn, ho, hắt hơi: Trong 7 ngày đầu, người bệnh nên nói nhỏ nhẹ, không hò hét, không cố ho khạc khi vướng họng (cảm giác vướng họng là do amidan bị phù nề và sự xuất hiện của giả mạc, đây là sinh lý bình thường).
- Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng: Sử dụng bàn chải lông mềm, chỉ chải răng ở vùng răng cửa và răng hàm, không đưa bàn chải sâu vào vùng góc hàm gần hố mổ.
4. LƯU Ý
- Nhiều phụ huynh khi thấy vùng họng của con sau mổ vài ngày xuất hiện hai mảng màu trắng đục, có mùi hơi hôi thì hốt hoảng tưởng con bị viêm họng mủ hoặc nhiễm trùng, rồi tự ý mua kháng sinh mạnh hoặc lấy tăm bông chọc vào để lau. Điều này cực kỳ nguy hiểm và có thể kích hoạt một trận chảy máu ồ ạt.
- Gia đình cần theo dõi sát các dấu hiệu chảy máu. Nếu thấy người bệnh nuốt nước bọt liên tục (phản xạ nuốt máu chảy thầm lặng xuống họng) hoặc nhổ ra máu tươi/máu cục đen, cần lập tức cho người bệnh ngậm một ngụm nước đá lạnh để co mạch tạm thời và đưa ngay đến bệnh viện có chuyên khoa Tai Mũi Họng gần nhất để được can thiệp cầm máu kịp thời.
Giai đoạn hậu phẫu cắt amidan đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ nghiêm ngặt của người bệnh trong vòng 2 tuần. Thực hiện đúng nguyên tắc "ăn mềm, uống nguội, không khạc nhổ" là chìa khóa vàng giúp vết mổ nhanh lành, bảo vệ bạn hoàn toàn khỏi biến chứng chảy máu hậu phẫu.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức y khoa tham khảo. Mọi diễn tiến bất thường như sốt cao không hạ, đau tai dữ dội hoặc chảy máu họng sau phẫu thuật cần được bác sĩ điều trị trực tiếp thăm khám và xử lý ngay lập tức.