RỤNG TÓC SAU SINH: NGUYÊN NHÂN DO THIẾU CHẤT HAY DO NỘI TIẾT TỐ?

Rụng tóc sau sinh nguyên nhân do đâu? do thiếu chất hay biến đổi nội tiết tố? Tìm hiểu bản chất y khoa và giải pháp khắc phục an toàn, hiệu quả cho mẹ bỉm sữa.

1. CHU KỲ PHÁT TRIỂN CỦA TÓC

Để hiểu rõ nguồn gốc của vấn đề, trước hết chúng ta cần biết tóc của con người luôn trải qua 3 giai đoạn sinh lý tự nhiên:

Giai đoạn tăng trưởng: Tóc phát triển và dài ra (kéo dài vài năm).
Giai đoạn ngưng nghỉ: Tóc dừng tăng trưởng.
Giai đoạn thoái hóa/rụng: Tóc tách khỏi mầm tóc, rụng đi để nhường chỗ cho sợi tóc mới mọc lên.

Ở người bình thường, khoảng 85 - 90% số lượng tóc nằm ở giai đoạn tăng trưởng, chỉ 10 - 15% nằm ở giai đoạn rụng. Tuy nhiên, sau khi sinh, hiện tượng rụng tóc hàng loạt xảy ra do một số lượng lớn các sợi tóc đồng loạt chuyển đột ngột từ giai đoạn tăng trưởng sang giai đoạn rụng. Hay còn gọi đây là tình trạng rụng tóc hoãn lại.

2. RỤNG TÓC SAU SINH LÀ DO NỘI TIẾT TỐ HAY DO THIẾU CHẤT?

Các nghiên cứu y khoa khẳng định: Rụng tóc sau sinh là sự kết hợp của cả hai nguyên nhân này, trong đó nội tiết tố giữ vai trò quyết định chính, và thiếu chất là yếu tố thúc đẩy khiến tình trạng trầm trọng hơn.

2.1. Vai trò của nội tiết tố (nguyên nhân cốt lõi):

Nội tiết tố Estrogen chính là yếu tố điều khiển độ dày và sự phát triển của mái tóc phụ nữ:

Trong thời kỳ mang thai: Mức độ Estrogen trong cơ thể người mẹ tăng vọt. Nồng độ Estrogen cao giữ cho tóc ở lại giai đoạn tăng trưởng lâu hơn bình thường. Đó là lý do trong thai kỳ, hầu hết phụ nữ đều thấy mái tóc của mình dày, bóng mượt và rất ít rụng.
Sau khi sinh: Ngay sau khi em bé chào đời và nhau thai thoát ra ngoài, nồng độ Estrogen đột ngột suy giảm nghiêm trọng để trở về mức bình thường (hoặc giảm thấp hơn nếu cho con bú). Sự sụt giảm hormone đột ngột này đẩy hàng loạt sợi tóc đang "được giữ lại" trong thai kỳ bước ngay vào giai đoạn rụng.

Hiện tượng rụng tóc do biến động nội tiết thường bắt đầu từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 4 sau sinh và có thể kéo dài từ 3 đến 6 tháng.

2.2. Vai trò của thiếu chất (yếu tố kích thích và kéo dài):

Dù nội tiết tố khởi phát quá trình rụng tóc, nhưng việc thiếu hụt dinh dưỡng sẽ khiến nang tóc bị suy yếu, làm tóc rụng nhiều hơn và chậm mọc lại:

Thiếu máu, thiếu sắt: Trong quá trình sinh nở, mẹ mất một lượng máu lớn. Sắt là thành phần tạo nên hồng cầu để vận chuyển oxy và chất dinh dưỡng đến nuôi nang tóc. Thiếu sắt khiến nang tóc bị "đói", dẫn đến tóc giòn, dễ gãy rụng.
Suy dinh dưỡng do cho con bú và ăn kiêng quá đà: Việc tạo sữa tiêu tốn lượng lớn vi chất (kẽm, đạm, các vitamin nhóm B, vitamin D...). Nếu chế độ ăn sau sinh quá kiêng khem hoặc không bù đắp đủ dinh dưỡng, cơ thể sẽ ưu tiên dưỡng chất cho sữa mẹ, khiến mái tóc bị bỏ quên.
Tăng nồng độ Hormone căng thẳng (Cortisol): Tình trạng thức đêm chăm con, mất ngủ kéo dài và tâm lý mệt mỏi, lo âu sau sinh làm gia tăng nồng độ Cortisol, gây co thắt các mạch máu nuôi nang tóc, khiến tóc rụng nhanh hơn.

3. RỤNG TÓC SAU SINH BAO LÂU THÌ HẾT?

Tin vui là rụng tóc sau sinh mang tính chất tạm thời.

Thông thường, khi nồng độ nội tiết tố Estrogen trong cơ thể người mẹ ổn định trở lại (khoảng 6 – 12 tháng sau sinh), chu kỳ phát triển của tóc sẽ phục hồi. Tóc mới sẽ bắt đầu mọc lởm chởm ở đường viền trán và đỉnh đầu.

Tuy nhiên, nếu rụng tóc kéo dài trên 1 năm hoặc rụng thành từng mảng hói lớn, mẹ cần đi khám ngay vì đó có thể là dấu hiệu của bệnh lý tuyến giáp hoặc tình trạng thiếu máu nặng.

4. GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC RỤNG TÓC SAU SINH AN TOÀN

Để giúp mái tóc sớm phục hồi độ dày và chắc khỏe, người mẹ có thể áp dụng các giải pháp khoa học sau:

4.1. Chăm sóc dinh dưỡng từ bên trong:

Bổ sung sắt và vi chất: Tiếp tục duy trì uống viên sắt, vitamin tổng hợp sau sinh (theo hướng dẫn của bác sĩ) ít nhất 3 - 6 tháng đầu.
Tăng cường thực phẩm tốt cho tóc: Bổ sung thực phẩm giàu đạm (thịt nạc, cá, trứng), thực phẩm giàu kẽm và biotin (các loại hạt, ngũ cốc, bơ), cùng các loại rau xanh đậm (cải bó xôi, súp lơ).
Uống đủ nước: Duy trì từ 2 - 2.5 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ trao đổi chất.

4.2. Chăm sóc tóc nhẹ nhàng từ bên ngoài:

Tránh các tác động nhiệt và hóa chất: Tuyệt đối không uốn, nhuộm, tẩy tóc hoặc dùng máy sấy ở nhiệt độ cao trong giai đoạn tóc đang yếu.
Lựa chọn dầu gội dịu nhẹ: Ưu tiên chọn dầu gội thảo dược, không chứa Paraben hay Sulfate để tránh gây kích ứng da đầu.
Chải tóc đúng cách: Dùng lược răng thưa, chải nhẹ nhàng từ đuôi tóc trước. Tránh chải tóc khi còn ướt.
Hạn chế buộc tóc quá chặt: Việc búi hoặc buộc tóc đuôi ngựa quá chặt tạo áp lực kéo căng lên chân tóc, làm tổn thương nang tóc.

4.3. Cân bằng tâm lý và ngủ nghỉ:

Tranh thủ nghỉ ngơi mỗi khi bé ngủ để giảm bớt mệt mỏi.
Chia sẻ công việc chăm con với chồng và người thân để giảm bớt áp lực tâm lý.

Rụng tóc sau sinh là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường do sự sụt giảm nội tiết tố Estrogen kết hợp với tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng tạm thời sau vượt cạn. Đừng quá lo lắng hay hoảng sợ. Hãy tập trung chăm sóc sức khỏe tổng thể, ăn uống đầy đủ vi chất và giữ cho tinh thần thoải mái, mái tóc chắc khỏe của bạn sẽ sớm quay trở lại.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức sản - phụ khoa dùng tham khảo. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về tình trạng sức khoẻ, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xử trí kịp thời.