CHỨNG MỀM SỤN THANH QUẢN SINH LÝ KHIẾN TRẺ KHÒ KHÈ NHƯNG KHÔNG CÓ DỊCH MŨI
- Thanh quản là cơ quan nằm ở phần đỉnh của đường thở, được nâng đỡ bởi các cấu trúc sụn. Ở một số trẻ sơ sinh, do hệ thống sụn này chưa phát triển hoàn thiện, các mô sụn còn quá mềm và lỏng lẻo.
- Khi trẻ hít vào, áp lực âm trong đường thở tăng lên sẽ hút phần sụn mềm này (đặc biệt là sụn nắp thanh môn) đổ sụp vào bên trong lòng đường thở, làm hẹp tạm thời lòng thanh quản. Dòng không khí đi qua khe hẹp này bị cản trở, tạo ra độ rung và phát ra tiếng thở rít, gầm gừ hoặc khò khè mà cha mẹ nghe thấy.
- Vì đây là tiến trình phát triển tự nhiên của cơ thể để chờ sụn cứng cáp dần theo thời gian, nên y học gọi đây là mềm sụn thanh quản sinh lý.
2. PHÂN BIỆT GIỮA MỀM SỤN THANH QUẢN VÀ VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP
2.1. Mềm sụn thanh quản sinh lý:
- Tình trạng dịch mũi: Mũi hoàn toàn khô thoáng, sạch dịch, không có nhầy mủ.
- Đặc điểm tiếng thở: Tiếng thở rít hoặc gầm gừ tăng lên khi trẻ nằm ngửa, khi khóc, khi bú; giảm hẳn hoặc biến mất khi trẻ nằm sấp hoặc khi ngủ yên.
- Triệu chứng đi kèm: Trẻ vẫn ăn, ngủ, chơi bình thường, tăng cân đều theo biểu đồ tăng trưởng, không ho, không sốt.
- Tiến triển tự nhiên: Xuất hiện từ tuần thứ 2 - 4 sau sinh, rõ nhất ở tháng thứ 4 - 6 và tự hết khi trẻ được 12 - 18 tháng tuổi.
2.2. Viêm đường hô hấp (viêm mũi, viêm phế quản):
- Tình trạng dịch mũi: Mũi đặc dịch, chảy nước mũi trong, xanh hoặc vàng.
- Đặc điểm tiếng thở: Tiếng khò khè hay thở khò khè do đờm xuất hiện liên tục ở mọi tư thế, kèm theo tiếng ho, tiếng thở thô.
- Triệu chứng đi kèm: Trẻ thường kèm ho, sốt, hắt hơi, mệt mỏi, biếng ăn, quấy khóc do nghẹt mũi.
- Tiến triển tự nhiên: Xuất hiện cấp tính theo đợt nhiễm trùng (thường từ 7 - 10 ngày) và khỏi khi được điều trị đúng căn nguyên.
3. CÁCH CHĂM SÓC CHUẨN Y KHOA DÀNH CHO TRẺ MỀM SỤN THANH QUẢN
Phần lớn các trường hợp mềm sụn thanh quản sinh lý ở mức độ nhẹ và trung bình không cần can thiệp y tế hay dùng thuốc. Mục tiêu chính là chăm sóc hỗ trợ tại nhà để trẻ phát triển bình thường:
- Thay đổi tư thế nằm: Tránh để trẻ nằm ngửa hoàn toàn trong thời gian dài vì tư thế này khiến sụn dễ sụp vào đường thở làm tiếng khò khè nặng hơn. Nên cho trẻ nằm nghiêng hoặc bế vác trẻ sau khi bú. Khi trẻ đã cứng cáp (từ tháng thứ 3 - 4), có thể cho trẻ nằm sấp dưới sự giám sát của người lớn.
- Chia nhỏ cữ bú: Do đường thở bị hẹp nhẹ khi hít vào, trẻ có thể dễ bị mệt hoặc sặc khi bú dòng sữa quá mạnh. Mẹ nên chia nhỏ các cữ bú, cho trẻ bú từ từ và vỗ ợ hơi kỹ càng sau mỗi lần bú.
- Bổ sung Vitamin D3 và Canxi đầy đủ: Đây là yếu tố then chốt giúp đẩy nhanh quá trình canxi hóa, giúp hệ thống sụn thanh quản của trẻ nhanh chóng cứng cáp và hoàn thiện.
- Tuyệt đối không lạm dụng hút mũi: Vì bản chất tiếng khò khè nằm ở thanh quản (vùng cổ) chứ không phải ở mũi, việc cố tình lạm dụng dụng cụ hút mũi sẽ làm tổn thương nát niêm mạc mũi vốn rất mỏng manh của trẻ sơ sinh.
4. KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM BÁC SĨ NGAY?
Dù là sinh lý, nhưng có khoảng 5% trẻ bị mềm sụn thanh quản mức độ nặng gây ảnh hưởng đến hô hấp và dinh dưỡng. Cha mẹ cần đưa con đến bệnh viện có chuyên khoa Tai Mũi Họng và Nhi ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau:
- Trẻ bị co lõm lồng ngực (vùng hố ức hoặc các kẽ sườn bị rút lõm sâu vào mỗi khi trẻ hít vào).
- Trẻ bị sặc sữa liên tục, khó nuốt, bú kém dẫn đến tình trạng chậm tăng cân hoặc sụt cân.
- Có hiện tượng tím tái vùng môi, đầu ngón tay hoặc toàn thân khi trẻ khóc hoặc khi đang bú.
Hiện tượng trẻ bị khò khè nhưng không có dịch mũi là một tín hiệu đặc trưng của chứng mềm sụn thanh quản sinh lý. Chỉ cần trẻ vẫn ăn ngoan, ngủ tốt và tăng cân đều, cha mẹ hoàn toàn có thể yên tâm đồng hành cùng con, chờ đợi hệ xương sụn của bé tự trưởng thành vững chắc.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất cung cấp kiến thức chăm sóc y khoa tham khảo. Khi trẻ có bất kỳ biểu hiện bất thường nào về đường thở kèm theo dấu hiệu bú kém hoặc khó thở, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa nội soi thanh quản và tư vấn chính xác.