DẤU HIỆU CHUYỂN DẠ SẮP SINH – KHI NÀO MẸ CẦN NHẬP VIỆN NGAY

1. CHUYỂN DẠ LÀ GÌ?

Chuyển dạ là một quá trình sinh lý phức tạp, trong đó các cơn co thắt tử cung xuất hiện đều đặn, tăng dần về cường độ và tần suất, làm cho cổ tử cung xóa (mỏng đi) và mở rộng (đến 10cm) để tống xuất thai nhi và bánh nhau ra khỏi buồng tử cung.

Một thai kỳ bình thường sẽ bước vào giai đoạn chuyển dạ trong khoảng từ tuần thứ 37 đến 42. Trước khi chuyển dạ thực sự diễn ra, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu cảnh báo trước vài ngày hoặc vài giờ.

2. CÁC DẤU HIỆU SẮP SINH ĐẶC TRƯNG MẸ BẦU CẦN NHỚ

2.1. Cơn co thắt tử cung chuyển dạ:

Mẹ cần phân biệt rõ giữa cơn gò chuyển dạ giả và cơn gò chuyển dạ thật:

• Chuyển dạ giả: Cơn gò xuất hiện không đều, khoảng cách xa, đau âm ỉ vùng bụng dưới và biến mất khi mẹ thay đổi tư thế, đi lại hoặc nằm nghỉ.
• Chuyển dạ thật: Cơn đau khởi phát từ vùng lưng dưới, lan dần ra phía trước bụng. Các cơn co thắt xuất hiện đều đặn theo chu kỳ, càng lúc càng đau hơn, thời gian gò dài hơn và khoảng cách giữa các cơn gò ngày càng ngắn lại. Dù mẹ nằm nghỉ hay đi lại, cơn đau vẫn không hề giảm.

2.2. Sa bụng dưới (bụng bầu tụt xuống):

Vài tuần trước khi sinh, thai nhi sẽ dịch chuyển dần vào khu vực khung chậu của mẹ để chuẩn bị cho cuộc rượt đuổi ra ngoài (gọi là hiện tượng lọt chỏm). Mẹ sẽ thấy ngực dễ thở hơn, giảm cảm giác nghẹn bụng nhưng ngược lại sẽ thấy áp lực nặng nề ở vùng xương chậu, đi lại khó khăn và buồn tiểu liên tục.

2.3. Bung nút nhầy cổ tử cung (ra nhớt hồng âm đạo):

Nút nhầy là một khối chất dịch đặc nằm tại lỗ cổ tử cung, đóng vai trò như một chiếc nút “bịt kín” ngăn vi khuẩn xâm nhập vào buồng ối suốt thai kỳ. Khi cổ tử cung bắt đầu mỏng đi và hé mở, nút nhầy này sẽ bị tống ra ngoài. Mẹ sẽ thấy ở quần chíp xuất hiện chút dịch nhầy đặc màu trong suốt, nồng dịch hoặc có lẫn vài vệt máu hồng (dân gian gọi là hiện tượng “máu báo”).

• Lưu ý: Bung nút nhầy chỉ báo hiệu cuộc sinh sắp diễn ra (có thể sau 1 - 3 ngày), mẹ chưa cần nhập viện ngay nếu chưa có cơn gò đau bụng.

2.4. Vỡ màng ối (dấu hiệu cấp cứu):

Đây là dấu hiệu chuyển dạ rõ ràng nhất. Mẹ có thể cảm nhận thấy một dòng nước lỏng, ấm chảy ra đột ngột từ âm đạo (vỡ ối ào ạt) hoặc chỉ rỉ ra từ từ rơm rớm (rỉ ối). Nước ối bình thường sẽ trong suốt hoặc có màu trắng trong, không mùi.

• Cảnh báo: Khi đã vỡ ối hoặc rỉ ối, màng bảo vệ thai nhi đã rách, nguy cơ nhiễm trùng ngược dòng tăng cao. Mẹ bắt buộc phải vào viện ngay lập tức.

3. KHI NÀO CẦN VÀO VIỆN NGAY?

Để tránh việc cả nhà cuốn cuồng đưa mẹ đi viện quá sớm khi tử cung chưa mở, các hiệp hội sản khoa quốc tế đưa ra “Quy tắc 5-1-1” dành riêng cho các mẹ mang thai con so (sinh con lần đầu):

• 5 (Five): Các cơn co thắt tử cung xuất hiện đều đặn, khoảng cách giữa các cơn gò là 5 phút một lần.
• 1 (One): Mỗi cơn co thắt kéo dài liên tục trong vòng 1 phút (60 giây).
• 1 (One): Tình trạng này diễn ra liên tục, ổn định trong vòng 1 giờ đồng hồ.

Khi hội đủ quy tắc 5-1-1, cổ tử cung của mẹ thường đã mở từ 2 - 4cm, đây là thời điểm lý tưởng nhất để nhập viện làm thủ tục chờ sinh. Đối với mẹ sinh con rạ (lần 2 trở đi), tốc độ chuyển dạ sẽ nhanh hơn rất nhiều, do đó chỉ cần cơn gò đều đặn từ 7 - 10 phút/lần là mẹ cần vào viện ngay.

4. NHỮNG DẤU HIỆU NGUY HIỂM BẮT BUỘC PHẢI NHẬP VIỆN KHẨN CẤP

Không cần đợi đến tuần tuổi hay quy tắc 5-1-1, mẹ cần đến phòng cấp cứu sản khoa ngay nếu có các biểu hiện sau:

• Ra máu âm đạo đỏ tươi: Lượng máu ra nhiều như chu kỳ kinh nguyệt (nguy cơ nhau tiền đạo xuất huyết hoặc nhau bong non).
• Nước ối có màu bất thường: Nước ối có màu xanh lá cây hoặc nâu đen (dấu hiệu thai nhi đã ỉa phân su vào buồng ối, nguy cơ suy thai cấp).
• Thai máy giảm đột ngột: Bé cử động ít hơn hẳn, đếm dưới 4 lần máy/giờ.
• Triệu chứng toàn thân nặng: Mẹ bị đau đầu dữ dội, mờ mắt, sưng phù mặt đột ngột (dấu hiệu của cơn tăng huyết áp ác tính/tiền sản giật).

5. NHỮNG ĐIỀU CẦN LÀM THEO DẤU HIỆU CHUYỂN DẠ

5.1. Bụng tụt, nặng xương chậu:

• Tình trạng: Thai nhi di chuyển xuống khung chậu.
• Mức độ khẩn cấp: Bình thường (Chuẩn bị sinh).
• Cần làm: Tiếp tục theo dõi tại nhà, chuẩn bị sẵn giỏ đồ đi sinh.

5.2. Bung nút nhầy (nhớt hồng xuất hiện):

• Tình trạng: Cổ tử cung bắt đầu có sự thay đổi.
• Mức độ khẩn cấp: Nhẹ (Sắp chuyển dạ).
• Cần làm: Vệ sinh sạch sẽ vùng âm đạo, cơ thể, đợi xuất hiện cơn gò đau bụng.

5.3. Cơn gò cách 15 – 20 phút/lần:

• Tình trạng: Chuyển dạ giai đoạn sớm (tiền chuyển dạ).
• Mức độ khẩn cấp: Theo dõi sát sao.
• Cần làm: Ăn nhẹ các món dễ tiêu (cháo, súp) lấy sức, đi lại nhẹ nhàng.

5.4. Cơn gò theo quy tắc 5-1-1:

• Tình trạng: Chuyển dạ thực sự (Giai đoạn hoạt động).
• Mức độ khẩn cấp: Khẩn cấp.
• Cần làm: Nhập viện ngay lập tức.

5.5. Vỡ ối/Rỉ ối dù không đau bụng:

• Tình trạng: Rách màng ối bảo vệ thai nhi.
• Mức độ khẩn cấp: Cấp cứu sản khoa.
• Cần làm: Đóng băng vệ sinh loại lớn, di chuyển đến bệnh viện ngay.

5.6. Ra máu đỏ tươi/Ối màu xanh:

• Tình trạng: Biến chứng bong nhau/Suy thai cấp.
• Mức độ khẩn cấp: Nguy hiểm tính mạng.
• Cần làm: Gọi xe cấp cứu, di chuyển thẳng đến phòng mổ của bệnh viện lớn.

Khoảnh khắc chuyển dạ là đích đến thiêng liêng của hành trình 9 tháng 10 ngày mang thai đầy vất vả. Việc trang bị cho mình kiến thức để nhận biết các dấu hiệu sắp sinh và nắm vững quy tắc 5-1-1 sẽ giúp mẹ bầu làm chủ hoàn toàn cuộc sinh, tự tin bước vào phòng đẻ một cách chủ động và an toàn nhất. Hãy luôn lưu sẵn số điện thoại hotline cấp cứu của bệnh viện trong máy để được hỗ trợ kịp thời.